تغذيه نوزادان و كودكان
تغذيه نوزادان و كودكان
تغذيه نوزادان و كودكان
اصول كلي تغذيه تكميلي :
2 ـ شروع زود هنگام يا ديرهنگام غذاي كمكي هر دو اثرات نامطلوبي بر سلامت نوزاد دارد.
3 ـ قانوني كلي در مورد تغذيه تكميلي نوزاد اين است كه حتما از موادي استفاده شود كه بعدها در سفره خانواده وجود دارد.
4 ـ تغذيه تكميلي بايد حتما و حتما بعد از تغذيه با شير مادر به نوزاد داده شود. هرگز (تا پايان يك سالگي) قبل از دادن شير مادر يا حتي در فواصل آن نيز به كودك غذا ندهيد.
5 ـ از يك نوع ماده غذايي ساده آغاز و كم كم به مخلوطي از چند نوع افزايش دهيد.
6 ـ از يك قاشق مرباخوري آغاز و به تدريج مقدار آن را افزايش دهيد.
7 ـ مواد غذايي چه از نظر نوع و چه از نظر مقدار بايد به تدريج به غذاي شيرخوار افزوده شود.
8 ـ بين اضافه كردن مواد غذايي مختلف 7-5 روز فاصله باشد تا شيرخوار به يك غذا عادت كند و نيز در صورت ناسازگاري با نوعي از غذا، آن غذا به راحتي شناخته شود.
9 ـ غذاها بايد در اول رقيق تهيه شده و به تدريج غلظت آن افزايش يابد.
10 ـ همزمان با شروع غذاي كمكي دفعات شير دادن نه تنها كم نشده حتي در صورت ميل نوزاد بايد افزايش هم بيابد.
11 ـ با شروع غذاي كمكي دادن آب جوشيده خنك بنا به ميل نوزاد لازم است.
شروع و ادامه غذاي كمكي:
هفته دوم ماه هفتم :در اين هفته دادن حريره بادام به نوزاد توصيه مي شود که دفعات و مقدار آن نيز مشابه فرني است. به تدريج با افزايش مقدار دفعات تغذيه با حريره بادام دفعات و مقدار فرني کم شده و ميتوان حريره را کاملا جايگزين فرني کرد. سوپ در كنار فرني و حريره به رژيم غذايي نوزاد اضافه مي شود . به اين ترتيب كه سوپ داراي گوشت مرغ يا گوسفند و گوساله بوده و هر سه روز يک بار يك نوع سبزي به گوشت اضافه مي شود و نبايد به سوپ نمك يا چاشني افزود . تنها سبزي غير مجاز تا يك سالگي كلم و اسفناج است . از جوشاندن زياد سبزيجات در سوپ خودداري كنيد.
دو هفته اول ماه هشتم: ضمن ادامه برنامه قبل زرده تخم مرغ به رژيم غذايي افزوده مي شود. در روز اول به اندازه يك نخود از زرده را در كمي آب جوشيده يا شير مادر نرم كرده به نوزاد بدهيد و بعد تدريجاً مقدار زرده را بيشتر كنيد تا به يك زرده كامل برسد . در اين زمان مي توان به شيرخوار سبزي هاي نشاسته اي هم داد و بعد از اينكه كودك با اين سبزيجات هم آشنا شد دادن ماست توصيه مي شود كه بهتر است آن را به تنهايي به كودك بدهيد كه به طعم آن آشنا شود.
دو هفته دوم ماه هشتم : هر سه روز يكبار مي توان از جو ، بلغور ، گندم و رشته فرنگي پخته استفاده كرد. مي توان كم كم به غذاي كودك كره يا روغن مايع افزود . پوره هاي مختلف مثل سيب زميني و هويج را مي توان به كودك داد.
دو هفته اول ماه نهم : زمان معرفي حبوبات است كه معمولا ابتدا از عدس و ماش استفاده مي كنند . هر سه روز يكبار نوع حبوبات را عوض كنيد و در مورد ساير حبوبات ترجيحاً پوستشان را جدا كنيد.
دو هفته ي دوم ماه نهم :آب ميوه ها وارد رژيم مي شود. البته آب ميوه هاي طبيعي . ولي تا يك سالگي دادن كيوي ، انواع توت ، خربزه ، آلبالو و گيلاس به دليل حساسيت زايي توصيه نمي شود.
دو هفته ي اول ماه دهم : به جاي آب ميوه از ميوه هاي مجاز استفاده شود. البته بايد پوست و هسته ميوه جدا شود. مقدار سوپ نوزاد را هم كم كم مي توان زياد كرد ولي نبايد بيشتر از 8 قاشق غذاخوري در هر وعده باشد تا ميل نوزاد به شير مادر كم نشود. در اين زمان غذاهايي مثل بيسكويت ، ماكاراني ، و تكه هاي هويج و سيب زميني هم به كودك داده مي شود تا با دست بخورد .
دو هفته آخر ماه دهم: ضمن ايجاد تنوع در سوپ شيرخوار از كته نيز مي توان استفاده كرد. گوشت ماهي هم در اين زمان براي نوزاد مفيد است.
در ماه يازده و 12 : هم تنوع غذايي كودك رعايت شده ولي غذاهاي سفره نبايد به كودك داده شود چون داراي نمك و چاشني مي باشد. غذاهاي ممنوع تا يك سالگي : عسل ، شير پاستوريزه ، پنير ، سفيده تخم مرغ ، شكلات ، فلفل و ادويه ، نوشابه هاي رنگي ، لپه و نخود ، اسفناج و كلم ، قهوه و چاي پر رنگ ، بادام زميني و ميوه هاي ذكر شده در بالاست.»
...Saraj: «متشكرم پرواز جون از اينكه زحمت كشيدي و اينقدر كامل توضيح دادي .سعي مي كنم توصيه هات رو مو به مو انجام بدم . آره پسرم در ماههاي اول وزن زيادي اضافه كرد. طوري كه بهش مي گفتن قلمبه . اما به نظرم الان داره به قدش اضافه مي شه بازم ازت ممنونم.»
Parvaz:«اگر براي اولين بار غذايي رو به نوزادتون معرفي كردين و او از خوردنش امتناع كرد، بي هيچ اصراري غذا را كنار بذارين . اما نه براي هميشه بلكه يك هفته بعد مجدداً غذا را به او بدهيد.
استفاده از پوره حبوبات براي كودكاني كه علاقه اي به حبوبات ندارند مفيد است. مثلا مي توانيد به سوپ يا كوكوي او از اين پوره بيافزاييد.
اگر فرزندتون به هيچ وجه لب به شير نمي زنه مي تونين شير رو به روشي ديگر مثل تهيه فرني ، بستني ، ماست ميوه اي و... به او بدهيد. ساير لبنيات هم جايگزين خوبي براي شير هستند.»
...Saraj: «سلام پرواز عزيز اينطور كه متوجه شدم شما متخصص تغذيه هستيد . يه سئوال كوچولو . من پسرم رو تازه شروع كردم به دادن غذاهاي كمكي .اما به عكس آنچه كه دكترا و متخصص هاي تغذيه مي گن كه بچه از مزه ها چيزي نمي فهمه و غذاها رو بدون نمك و شكر به اون بديد. مي خوام بگم من به عكس اين موضوع رسيدم. چون از الان ذائقه بچه من گزينشي كار مي كنه. يعني تحت هيچ شرايطي حاضر به خوردن حريره بادام نيست. نگيد كه امكان نداره چون من خيلي كار كردم . ولي باز مي فهمه كه اين همون غذايي هست كه بايد نخوره و يا مثلا پوره سيب رو با ولع مي خوره يا موز له شده را اونقدر دوست داره كه وقتي مي خوام بهش بدم بخوره دستمو مي گيره كه خودش قاشق رو به دهنش ببره. اما در مورد حريره بادام نه ؛ و مثلا پوره هويج رو تا ته مي خوره اما پوره سيب زميني رو بد مي خوره . تازه يه استدلال ديگه اي هم كه دارم كه نوزادان طعم رو درك مي كنند تجربه شخصي خودم هست و اونم اينه كه وقتي من قرص سرماخوردگي استفاده مي كنم بچه من بسيار بد و با اكراه شير ميخوره اين رو هم چه توجيهي براي هست. ممنونم از زحمتت.»
Parvaz:«مسلماً نوزادان هم از بدو تولد قادر به درك محرك هايي مثل نور ، صدا ، بو و حتي طعم مي باشند. اگر گفته مي شود از افزودن نمك و شكر اضافي به غذاهاي نوزاد خودداري شود به خاطر اينست كه نوزاد از بدو تولد به اين طعم ها عادت نكند. اگر كودك قادر به درك طعم ها نبود، ديگر اهميتي نداشت به او چه مي دهيم. چون نه آن طعم را درك مي كرد و نه به آن طعم عادت مي كرد!!! دادن ميوه هاي شيرين هيچ معني براي نوزادان ندارد بلكه منظور از خوراكي هاي شيرين آن دسته از غذاهايي هستند كه شكر به آن ها افزوده مي شود. در مبحثي ديگر هم گفتم كه نوزادان هم مثل ما بزرگترها حق انتخاب دارند. همانطور كه ما برخي از غذاها را دوست نداريم يا برخي را بيشتر مي پسنديم در مورد نوزادان هم همينطور است. نبايد انتظار داشت آنها هر چه را كه ما مي دهيم بخورند. ولي يك توصيه كلي در مورد غذاهايي كه نوزادان براي اولين بار پس مي زنند اين است كه همان غذا را با فاصله يك هفته مجدداً تهيه و به نوزاد بدهند. اما ممكن هم هست كه نوزاد هرگز اين غذا را نخورد. در مورد شير مادر هم بايد گفت همانطور كه نوزاد با عمل مكيدن شير به طور غريزي آشناست؛ طعم اصلي شير مادر را هم مي شناسد. تركيبات ايجاد كننده طعم و بو و حتي تركيبات ايجاد كننده آلرژي در موارد غذايي مي توانند از طريق جريان خون مادر وارد شير او شوند. مصرف برخي مواد غذايي مثل سير و پياز باعث تغيير طعم شير مادر مي شود و ممكن است نوزاد از خوردن اين شير خودداري كند. همچنين يك عامل ديگر در تغيير طعم شير مادر ورزش هاي شديد است!! ورزش باعث توليد اسيد لاكتيك در عضلات مادر مي شود كه وارد شير شده وطعم شير را ترش مي كند. نوزادان معمولا اين شير را هم نمي خورند. مصرف داروها حتي داروهاي گياهي هم بر طعم شير اثر دارند و نه تنها شير را بد مزه مي كنند بلكه مي توانند اثرات خود را به طور خفيفي در نوزاد هم اعمال كنند؛ مثلا بسته به نوع دارو باعث بي خوابي يا بي قراري نوزاد شوند. از اين رو مادران شيرده بايد در انتخاب غذاهاي مصرفي خود دقت كافي را مبذول كنند.»
...She: « پرواز عزيز به نظر شما غذا يا ميوه هايي براي از بين بردن انگل وجود داره ؟ لطفا منو راهنمايي كنيد.»
Parvaz:« درست است كه مواد غذايي خواص مختلفي مي توانند داشته باشند و مي توان از گياهان دارويي مختلف براي درماي بيماري هاي مختلف استفاده كرد. ولي بيماري هاي عفوني جزو بيماري هاي مهمي هستند كه نياز به توجه سريع و درمان به موقع دارند . بهترين توصيه اين است كه براي درمان انگل فرزندتان حتما به پزشك مراجعه كنيد تا به موقع درمان شده و حالت مزمن به خود نگيرد. در غير اينصورت عوارضي مثل كم خوني يا كمبود ساير مواد مغذي و كاهش وزن او را تهديد مي كند.»
Romina: «پرواز عزيز من يك پسر 5 ساله دارم كه تازگي ها به تخم مرغ عسلي علاقه مند شده همان طور كه كمي در آب جوش مي اندازيم تا نيم بند شود. آيا اين نوع تخم مرغ بد نيست؟ متشكرم»
Parvaz:« بهتر است شيردادن به كودك را تا حدود دو سالگي ادامه دهيد. نبايد شيردهي را به يكباره قطع كنيد. بلكه بايد كاري كنيد كه توليد شير در بدن شما به تدريج كاهش يابد. هر بار يك وعده شيردهي را كم كنيد. و بين كم كردن هر وعده سه روز صبر كنيد. براي كاهش احساس پري سينه لازم نيست شير خودتان را بدوشيد. شير در عرض چند روز مجددا جذب بدن مي شود.بيش تر بچه ها اگر قبل از خواب يك وعده شير مادر بخورند راحت تر مي خوابند. بنابراين آخرين وعده شيردهي كه بايد قطع شود وعده قبل از خواب است . به تدريج طول شيردهي در اين وعده را كم كرده و سپس آن را كلا قطع كنيد. براي جبران اين كمبود تا چند روز توجه بيشتري به كودكتان داشته باشيد.
دادن ترشي به كودكان فقط به صورت تفنني مسئله اي ندارد ولي در هر وعده نمي توان از اين چاشني استفاده كرد.
تخم مرغ بهتره كه كاملا سفت بشه . به خصوص براي كودكان چون علاوه بر اثرات سوء سفيده خام در جذب ويتامين بيوتين، احتمال آلودگي تخم مرغ خام خيلي خيلي بالاست.
منبع: نشريه هنر آشپزي شماره61
تازه های مقالات
ارسال نظر
در ارسال نظر شما خطایی رخ داده است
کاربر گرامی، ضمن تشکر از شما نظر شما با موفقیت ثبت گردید. و پس از تائید در فهرست نظرات نمایش داده می شود
نام :
ایمیل :
نظرات کاربران
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}